مجلة دسترسي آزاد به مجله ای گفته می شود که دسترسي آزاد و رایگان به متن کامل مقاله‌های منتشر شده در آن برای همگان میسر باشد. در حال حاضر(1 مارس 2008) راهنماي مجله‌هاي دسترسي آزاد، 83 مجله كتابداري و اطلاع‌رساني را پوشش مي‌دهد، كتابداران و دانشجويان كتابداري مي‌توانند بصورت دسترسي آزاد و رايگان از اين مجلات استفاده كنند. كتابداران و متخصصان اطلاع‌رساني، طلايه‌داران مجله‌هاي دسترسي آزاد هستند، كتابداران ايراني نيز بعد از جنبش دسترسي آزاد، از اين مجلات استقبال كرده و پژوهش‌هايي را در اين زمينه انجام داده‌اند. دكتر عليرضا نوروزي استاد فرهيخته كتابداري و دانش‌شناسي دانشگاه تهران يكي از پيشگامان مجله‌هاي دسترسي آزاد در ايران است كه مجله Webology (تنها مجله ايراني انگليسي زبان در حوزه علوم كتابداري و اطلاع‌رسانی) را در سال 2004 داير نمود، ايشان تا كنون در رابطه با مجله‌هاي دسترسي آزاد چندين بار در داخل و خارج از كشور سخنراني نموده و مقالات فراواني نيز در مجلات معتبر داخلي و خارجي(در مورد دسترسي آزاد) منتشر نموده‌اند.

پيشنهاد: كتابداري ايران حدود 10 مجله چاپي و الكترونيكي دارد، كه مجلات بسياري خوبي در اين حوزه بوده و مقالات ارزشمندي را نيز منتشر مي‌كنند، اما متأسفانه هيچكدام از آنها در راهنماي مجله‌هاي دسترسي آزاد نمايه نمي‌شوند(ثبت نشده‌اند)، شايد بگوييد كه دليلش فارسي بودن مقالات است در صورتي‌كه اينطور نيست، زيرا هدف اين راهنما(DOAJ) پوشش دادن تمام زبانها و تمام حوزه‌هاست. بنابراين پيشنهاد مي‌شود كه مجلاتي مانند علوم و فناوري اطلاعات، فصلنامه كتاب، كتابداري و اطلاع‌رساني، مجله الكترونيكي نما و .... كه دسترسي رايگان به متن كامل مقاله‌هاي خود را از طريق وبگاه نشريه فراهم نموده‌اند، چكيده انگليسي مقالات خود را در راهنماي مجله‌هاي دسترسي آزاد قرار دهند، تا هم به نوعي به اين راهنما كمك شود و هم اينكه تعداد مجله‌‌هاي ايراني ثبت شده در اين راهنما افزايش يابد. جالب است بدانيد كه كشوري مانند برزيل در اين راهنما 300 مجله دارد ، در صورتي‌كه ايران 30 مجله خود را در راهنماي مجله‌هاي دسترسي آزاد ثبت كرده است.

از زمان ظهور اينترنت و امكانات متنوع آن روز به روز شاهد ارتباطات بيشتري میان جوامع مختلف هستيم. از جمله امکانات اینترنت که باعث سرعت بخشیدن به ارتباطات بشری و تبادل افکار گردیده، شبکه جهانی وب است(صابري و صديقي،1386). از سال 1990 به دنبال اختراع وب، متن کامل مقاله های منتشر شده در مجله های علمی به تدریج به صورت الکترونیکی و دسترسي آزاد در دسترس پژوهشگران قرار می گیرد. دسترسی آزاد بر دسترسی پیوسته و دائم به متن کامل آثار علمی بدون پرداخت هزینه به ناشر یا مؤلف، اما با رعایت حق معنوی مؤلف دلالت دارد(نوروزی،1385). تاکنون تعاريف متعددي براي مجلات دسترسی آزاد ارائه شده است، راهنماي مجله های دسترسي آزاد(DOAJ, 2008)، مجلة دسترسي آزاد را مجله اي تعريف مي کند که براي انتشار، از الگويي استفاده مي کند که در آن هيچ هزينه اي از خواننده دريافت نمي شود و خواننده از حق خواندن، چاپ کردن، انتقال فايل، کپي، جستجو، ارسال به ديگران و پيوند دادن به آن برخوردار است.
برای استفاده از مجله های دسترسی آزاد می توان به راهنماي مجلات دسترسي آزاد(DOAJ) مراجعه کرد. این راهنما یکی از جامع ترین راهنماهای مجلات دسترسي آزاد در جهان است که توسط دانشگاه لوند منتشر می شود و روزآمدترين فهرست مجلات دسترسي آزاد جهان را در اختيار کاربران قرار می دهد. در حال حاضر (22 فوریه 2008) این راهنما حدود 3185 مجله دسترسي آزاد با 173028 مقاله در موضوعات مختلف را فهرست کرده است.
منابع
نوروزی، علیرضا(1385). «مجله‌های دسترسی آزاد و نقش آن‌ها در گسترش دانش و پیشرفت علمی‌ایران». رهیافت، 38 (پائیز و زمستان): 15-21.
صابري، محمد كريم؛ صديقي، حسن(1386). « تغيير دوباره وب: مروري بر وب1 با نگاهي به وب2». فصلنامه اطلاع‌يابي و اطلاع‌رساني، سال اول، شمارة سوم(پاييز): 11-17.
DOAJ: Directory of Open Access Journals. (2008). [On line]. Available at:  http://www.doaj.org                                               
پی نوشت: پست بعدی به مجله های دسترسی آزاد در حوزه کتابداری اختصاص دارد.